Czy warto przejść z ręcznego dozowania chemii na automatykę basenową?

W ninjeszym artykule przedstawiamy analizę korzyści wynikającą ze stosowania automatycznego lub ręcznego dozowania chemii basenowej.

Już na początku prezentujemy najważniejsze wnioski, wpływ sposobu dozowania chemii basenowej na zalecane parametry wody w basenie (w szczególności poziomu pH i skuteczności chloru) oraz stopień zużycia preparatów w kontekście sposobu ich dozowania.

W ramach podsumowania poruszamy kwestię wygody i komfortu użytkowania, jako najważniejszej wartości dodanej wynikającej ze stosowania automatycznego systemu dozowania chemii basenowej. Wraz z oszczędnościami wynikającymi z automatycznego sposobu dozowania chemii, czas zaoszczędzony na dozowaniu preparatów i kontroli i kontroli parametrów wody sprawia, że inwestycja w prostą automatykę zwraca się po 2-3 sezonach.

Liczymy, że niniejszy artykuł pomoże Państwu w wyborze odpowiedniego dla siebie sposobu utrzymywania wody w należytej czystości.

Pamiętaj, że czysta woda w basenie, to higiena i bezpieczeństwo jego użytkowników.

 Automatyka kontra ręczne dozowanie – co bardziej się opłaca?

Najważniejszy wniosek nasuwa się taki: większość problemów z wodą w basenie wynika nie z braku chemii, ale z niestabilnych parametrów wody. To właśnie ich (1) utrzymanie na właściwym poziomie jest główną zaletą automatyki basenowej, która dodatkowo może (2) ograniczyć zużycie preparatów oraz (3) znacząco zmniejszyć czas potrzebny na obsługę basenu.... Co pośrednio przekłada się na (4) wygodę i poprawę komfortu użytkowania z basenu.

W praktyce oznacza to, że (1) oszczędności związane z mniejszym zużyciem chemii oraz (2) ograniczeniem pracy właściciela mogą stanowić (3) realne źródło finansowania inwestycji w automatykę basenową. Dzięki temu prosty system do automatycznego dozowania chemii basenowej (na przykład do regulacji pH wody i chloru, ewentualnie też tlenu w wodzie, jako alternetywnej metody dezynfekcji) może zwrócić się już po 2-3 sezonach (w przypadku instalacji z aktywnym tlenem dwukrotnie dłużej).

W poniższej tabeli przedstawiamy najważniejsze wnioski (zalety) dotyczące tego, co przemawia za stosowaniem automatyki, a co stoi za ręcznym dozowaniem chemii basenowej.

Tabela. Automatyczne kontra ręczne dozowanie chemii basenowej

Nie zawsze wszystko wskazuje na to, że montaż systemu automatycznego dozowania chemii jest lepszym rozwiązaniem od ręcznego dozowaniem preparatów. Wiele aspektów, w tym zwłaszcza fakt, że ręczne dozowanie chemii basenowej jest wystarczające dla małych basenów i SPA a także, dlatego że jest bardziej opłacalne przy niewielkim lub sezonowym użytkowaniu... Przemawia właśnie za samodzielnym (własnoręcznym) korygowaniem wartości parametrów wody w basenie. Przewagi dodaje fakt, że na rynku dostępnych jest wiele preparatów chemii basenowej do ręcznego stosowania, jak i wiele urzadzeń do samodzielnej kontroli parametrów wody.

Za systemem automatycznego dozowania chemii basenowej, jeśli wziąć pod uwagę głównie higienę i potrzebę czystej wody stoi fakt, że automatyczne dozowanie eliminuj problem braku stabilności wartości parametrów wody, ponieważ reaguje natychmiast po wykryciu odchylenia wartości parametrów od normy, co oznacza m.in. mniej „terapii szokowych”... Mniej odchyleń od zalecanych wartości.

W poniższej tabeli prezentujemy zalecane wartości parametrów wody w basenie. Zadaniem właściciela basenu jest dbanie nie tylko o utrzymanie prawidłowego pH oraz odpowiedniego poziomu środka dezynfekującego (chloru lub tlenu), ale również o regularne monitorowanie i utrzymywanie we właściwych zakresach takich parametrów, jak alkaliczność, twardość wapniowa czy zawartość kwasu cyjanurowego (stabilizatora chloru).

Tabela. Zalecane wartości parametrów wody w basenie

Dopiero zachowanie równowagi pomiędzy wszystkimi tymi parametrami pozwala utrzymać wodę w dobrej kondycji oraz zapewnić skuteczną dezynfekcję.

  Poziom pH a skuteczność chloru

Najważniejszym parametrem wody basenowej jest pH, gdyż to właśnie pH decyduje o skuteczbności chloru (chlor jest środkiem dezynfekującym, którego zadaniem jest eliminowanie bakterii, wirusów, grzybów oraz innych mikroorganizmów).

To dlatego większość automatyk przydomowych zaczyna się właśnie od kontroli pH. Dobrym przykładem takiego urządzenia jest stacja kontrolno - pomiarowa ASTRAL POOL (MS27355), która:

•   mierzy pH oraz Redox (potencjał chloru),
•   posiada osobną pompkę do dozowania pH Minus,
•   dopiero po ustabilizowaniu pH możliwa jest skuteczna kontrola chloru,
•   w praktyce automatyka najpierw koryguje pH, a następnie utrzymuje odpowiedni poziom dezynfekcji.

Stacja kontrolno - pomiarowa ph, redox do basenu ASTRAL POOL (MS27355) jest zarówno jednym z najprosszych, jak i najpewniejszych rozwiązań, które sprawdzi się w różnego typu basenach przydomowych, a w tym:

•   przydomowych basenach wkopywanych o pojemności około 20–100 m³,
•   basenach całorocznych,
•   basenach intensywnie użytkowanych przez rodzinę,
•   basenach wyposażonych w pompę ciepła,
•   basenach wyposażonych w pompę ciepła,basenach z elektrolizerem soli (szczególnie tam, gdzie konieczna jest automatyczna korekta pH)

Tego typu automatyka raczej nie sprawdzi się w niewielkich basenach rozporowych i stelażowych, małych przydomowych SPA i jacuzzi (1–3 m³) oraz basenach sezonowych, w których woda jest często wymieniana.

Nie oznacza to jeszcze, że do tego typu mniejszych i bardziej sezonowych konstrukcji nie znajdziemy odpowiedniej automatyki. Do małych basenów zwykle nie ma ekonomicznego uzasadnienia zakup pełnej stacji pH/Redox, ale bardzo często warto zastosować prostą automatykę wybranych procesów, np. urządzenie do dozowania pH, elektrolizer soli (urządzenie samo wytwarza chlor z soli, choć nadal wymaga kontroli pH).

W tego typu mniejszych i mniej uczęszczanych basenach można też zastosować inne urządzenia do utrzymywania czystości wody, jak pompy filtrujące oraz roboty sprzątające (na przykład marki DOLPHIN lub ZODIAC).

 pH – najważniejszy parametr

To właśnie wartość pH w największym stopniu wpływa na skuteczność działania środków dezynfekujących. Nawet prawidłowy poziom chloru nie zapewni odpowiedniej ochrony, jeśli odczyn wody znajduje się poza zalecanym zakresem. Ten sam poziom chloru może zapewniać bardzo dobrą dezynfekcję przy pH 7,2, a jednocześnie działać znacznie słabiej przy pH 8,0.

Poniżej przedstawiamy jedną z najważniejszych zależności... Zależność między wartością pH wody w basenie a skutecznością dezynfekcji oraz skutki wynikające z zaburzenia wartości tego związku.

Wykres. Zależność między pH a skutecznoscią chloru

Tabela. Skutki nieprawidłowego pH wody basenowej

 Chlor i inne sposoby dezynfekcji

Wbrew powszechnej opinii chlor nie odpowiada za klarowność wody. Jego głównym zadaniem jest dezynfekcja. Przejrzystość wody zależy również od prawidłowego pH, filtracji regularnej cyrkulacji oraz utrzymania pozostałych parametrów na odpowiednim poziomie.

Alternatywą dla dezynfekcji chlorem jest aktywny tlen, który również służy do eliminowania bakterii, wirusów oraz innych zanieczyszczeń biologicznych. Jego największą zaletą jest brak charakterystycznego zapachu chloru oraz większy komfort kąpieli dla osób o wrażliwej skórze i oczach.

Należy jednak pamiętać, że stosowanie aktywnego tlenu nie zwalnia z konieczności regularnej kontroli parametrów wody. Podobnie jak w przypadku chloru, kluczowe znaczenie ma utrzymanie prawidłowego odczynu pH oraz odpowiedniej filtracji i cyrkulacji wody.

Aktywny tlen najczęściej znajduje zastosowanie w niewielkich basenach przydomowych oraz wannach SPA. W większych lub intensywnie użytkowanych basenach częściej stosuje się dezynfekcję opartą na chlorze lub elektrolizie soli, które zapewniają trwały efekt dezynfekcyjny i łatwiejszą kontrolę jakości wody.

W nowoczesnych instalacjach basenowych często spotykanym pojęciem jest również Redox (ORP). Nie jest to jednak środek dezynfekujący, lecz parametr określający potencjał utleniająco-redukcyjny wody. W praktyce wartość Redox pozwala ocenić skuteczność procesu dezynfekcji i jest wykorzystywana przez automatykę basenową do sterowania dozowaniem środków dezynfekujących.

W uproszczeniu można powiedzieć, że im wyższa wartość Redox, tym większa zdolność wody do neutralizowania bakterii, wirusów i innych zanieczyszczeń biologicznych. Należy jednak pamiętać, że na wartość tę wpływa między innymi odczyn pH, dlatego nawet prawidłowy poziom chloru nie zawsze oznacza skuteczną dezynfekcję. Właśnie dlatego nowoczesne systemy automatyki najczęściej kontrolują jednocześnie wartość pH oraz potencjał Redox (ORP).

 Elementy uzupełniające system automatycznego dozowania chemii basenowej

Z powyższych rozważań wynika, że ważnym uzupełnieniem automatyki basenowej jest skuteczny system filtracji i cyrkulacji wody. Dopiero połączenie kontroli parametrów chemicznych z regularnym oczyszczaniem i odpowiednim obiegiem wody pozwala utrzymać basen w optymalnym stanie.

Warto podkreślić, że ważnym elementem uzupełniającym cały system utrzymania jakości wody jest tez regularne usuwanie zanieczyszczeń mechanicznych z powierzchni i dna basenu za pomocą wysięgnika z siatką lub robota sprzatającego automatyzującego proces czyszczenia basenu. Dzięki temu system filtracji działa skuteczniej, a woda dłużej pozostaje czysta i przejrzysta.

  Stopień zużycia preparatów a sposób ich dozowania

Przykład: koszt preapratów do wody basenowej dla sezonowego basenu przydomowego (25–35 m³, maj–wrzesień). „Najprostsza automatyka” to pompa dozująca pH albo prosty zestaw pH/Redox, jak np: EMEC WNPHRH

Tabela. Szacunkowe koszty sezonowej obsługi basenu ręcznie i z prostą automatyką

Najprostsza automatyka pH do basenu kosztuje zwykle ok. 3000–3500 zł, a proste stacje pH/Redox zaczynają się mniej więcej od 4500–5000 zł; bardziej rozbudowane zestawy pH/Redox lub pH/chlor potrafią kosztować 7000–8500 zł.

Tabela. Orientacyjny czas zwrotu automatyki basenowej wyłącznie z oszczędności na chemii

W basenie sezonowym automatyka rzadko zwraca się wyłącznie przez mniejsze zużycie chemii. Realna oszczędność może wynosić około 250–600 zł rocznie, podczas gdy koszt najprostszej automatyki to kilka tysięcy złotych. Jak widać w praktyce oszczędności te są stosunkowo niewielkie i w przypadku typowego basenu przydomowego rzadko pozwalają szybko odzyskać koszt zakupu automatyki.

Niemniej, stosując automatyczne systemy sterowania i kontroli wody basenowej, możemy spodziewać się mniejszego zużycia preparatów do korekty parametrów wody oraz ograniczenia liczby wykonywanych pomiarów. Dlatego głównym argumentem za automatyką nie jest szybki zwrot finansowy z oszczędności na zużyciu preparatów, lecz połączenie tej oszczędności z:

•   stabilniejsze parametry wody,
•   mniej błędów w dozowaniu,
•   rzadsze interwencje
•   większa wygoda użytkowania basenu

W praktyce oznacza to również oszczędność czasu poświęcanego na pomiary, korektę parametrów i bieżącą kontrolę wody. Z ekonomicznego punktu widzenia przekłada się na dodatkowe korzyści finansowe (gdyż zaoszczędzony czas możemy przełożyć na odpoczynek, tj. regenerację sił, inną pracę zarobkową lub rozrywkę).

  Wygoda i komfort użytkowania

Najważniejszą korzyścią z automatycznego systemu dozowania chemii basenowej nie jest oszczędność finansowa wynikająca z ograniczenia zużycia preparatów do chemii basenowej, a wygoda (komfort użytkowania), gdyż automatyka:

•   monitoruje parametry wody przez całą dobę,
•   reaguje na zmiany szybciej niż użytkownik,
•   ogranicza ryzyko wystąpienia problemów związanych z nieprawidłowym pH lub poziomem środka dezynfekującego

Tabela. Szacunkowa wartość czasu zaoszczędzonego dzięki automatyce basenowej

Analizując opłacalność automatyki basenowej, warto uwzględnić nie tylko koszt chemii, ale również wartość czasu poświęcanego na obsługę basenu. Przy założeniu 5–10 minut dziennie na pomiary i korekty parametrów właściciel poświęca na ten cel około 12–25 godzin w sezonie. W przypadku bardziej wymagających basenów lub problemów z wodą czas ten może wzrosnąć nawet do 20–40 godzin rocznie.

Oznacza to, że przy stawce 50 zł za godzinę wartość zaoszczędzonego czasu może wynosić od około 600 do nawet 2000 zł rocznie. W wielu przypadkach jest to kwota wyższa niż oszczędności wynikające z mniejszego zużycia chemii basenowej.

Można więc przyjąć, że zakup prostego automatycznego systemu dozowania chemii basenowej jest częściowo finansowany przez oszczędności wynikające z mniejszego zużycia preparatów oraz ograniczenia czasu potrzebnego na kontrolę parametrów wody. W wielu przypadkach właśnie suma tych dwóch czynników pozwala uzasadnić ekonomicznie inwestycję w automatykę basenową.